Bericht nr 13 -  13 januari 2018
Herinneringmemoire.be voor slachtoffers van het nationaalsocialisme

 
Aan de Vriendenkring/Amicale Sonnenburg
Aan de verenigingen, belanghebbenden en al wie begaan is met herinnering/herdenken

Lees het Bericht 13 On-line

Inhoud:

1. Jaarlijkse herdenking slachtoffers nationaalsocialisme in Sonnenburg/Slonsk
2. Inhuldiging monument Deurnense agenten en burgemeester op 14/01/2018
3. Meest opvallende burger van het jaar: Marino Keulen
4. Collaboratie en verzet, het dodental afgewogen.
5. De martyrologie van het Guldenboek van de Belgische Weerstand gedigitaliseerd
6. Lijst eerste ondertekenaars: Oproep voor toelating om Struikelstenen te plaatsen in Antwerpen
7. In de Brusselse archieven bevindt zich een rijkdom aan informatie over WO2
8. Twee seminaries: Historisch-politieke vorming en Psychosociale vragen - Keulen
9. Seminarie: "Weer het vergeten - Decentrale herinnering in Niedersaksen en zijn netwerken"
10. Vernieuwing Musea Gedenkstätte Wolfenbüttel, Brandenburg en Dortmund
11. Geef activiteiten, verslagen, artikels, mededelingen, meningen enz door aan info@herinneringmemoire.be

_______________

1. Jaarlijkse herdenking slachtoffers nationaalsocialisme in Sonnenburg/Slonsk

De internationale herdenking gaat door op 02/02/2018 in Slonsk met volgend programma zoals toegezonden door de museumverantwoordelijke:

73. Jahrestages der Vernichtung der Häftlingen aus des KZ Sonnenburg”
02.02.2018 in Słońsk

FESTPROGRAMM

• Rede des Gemeinvorstehers
• Rede der Gäste
• Gedenk-Appell und Ehrensalve
• Niederlegen von Blumen und Anzündung von den Grablichter vor dem Denkmal
• Besuch des Martyrium-Museums

• Niederlegen von Blumen

• Rede des Gemeinvorstehers
• Niederlegen von Blumen vor dem Denkmal

Als er mensen van plan zijn om de plechtigheid bij te wonen kunnen zij dit aan ons melden zodat we elke andere hiervan op de hoogte kunnen stellen.
 
2. Inhuldiging monument Deurnense agenten en burgemeester op 14/01/2018

"Het nieuwe Vredesmonument op het Wim Saerensplein wordt nu zondag officieel onthuld. Het monument is gebouwd ter nagedachtenis van een deel van het Deurns politiekorps dat op 14 januari 1944 door de Duitse bezetter opgepakt en afgevoerd werd naar de concentratiekampen. Slechts 8 agenten keerden terug, 35 bleven achter en stierven. Een deel ervan wordt herinnerd via straatnamen om en rond het Wim Saerensplein. Het Vredesmonument bestaande uit granieten zuilen (voor alle politieagenten die gestorven zijn) en granieten banken (met de namen van de teruggekeerden) herinneren aan de gruwel van deze oorlog. Het monument is een pleidooi voor vrede in heel de wereld. Op zondag 14 januari, om 11 uur, precies 74 jaar na de feiten wordt het monument onthuld." HLN, 11/01/2018.

Iedereen is hartelijk uitgenodigd voor de inhuldiging, 14/01/2018 op het Wim Saerensplein te Deurne, zie verdere info en een maquette op Vredescentrum, Agenda Deurne. Na de inhuldiging wordt een hapje en een drankje aangeboden.

Hierbij de link naar een lijst van de 45 gedeporteerde Deurnense agenten (opmaak Hugo Mertens) en van het totaal van de 90 Antwerpense agenten die hun deportatie niet overleefden (opmaak Hugo Mertens). Deze lijsten werden gedwonload door herinneringmemoire.be van de belangrijke info-site van Hugo Mertens, waar ze (achter .een .exe extentie) moeilijk bereikbaar waren.

3. Meest opvallende burger van het jaar: Marino Keulen

De website www.npdata.be heeft Marino Keulen als meest opvallende burger aangeduid omwille  van de schrapping van de Cyriel Verschaevestraat in Lanaken, vervangen door de Anne Frankstraat. Resten nog 5 straten, lanen en pleinen -  de plannetjes werden betrokken van de zeer interessante geosite Topomapviewer.

 
Kortrijk


Puurs


Kapelle-op-den-Bos


Zoersel


Alveringem

"Waar blijven de verenigingen voor de herinnering aan de slachtoffers van WO2 en elke andere burger van deze gemeenten om korte metten te maken met het eerbetoon aan Cyriel Verschaeve in hun gemeente", zo vraagt de site zich af.

4. Collaboratie en verzet, het dodental afgewogen.

Nog uit Bericht 376 van npdata.be: "Voor elke uitgeschakelde (830) of ter dood veroordeelde collaborateur waarvoor het vonnis werd uitgevoerd (245) staan er 25 omgekomen verzetsmensen en 30 joden. Dat is de echte balans van het nationaalsocialisme en haar medewerkers in België. Wanneer nemen deze nationaal- socialisten in België en hun nazaten de verantwoordelijkheid voor hun misdaden en dragen zij, zoals in Duitsland, mee de herinnering en herdenking aan hun slachtoffers?"

Voor elk overlijden bij de collaboratie staan er 55 slachtoffers bij het verzet en de joodse bevolking van het regime dat de collaboratie ondersteunde. De analyse door de historici in de laatste aflevering van de kinderen van de collaboratie heeft, hoe belangwekkend ook, maar een tipje van de sluier opgelicht van de dramatische impact van de bezetting en haar helpers op de Belgische bevolking. Het georganiseerde verzet, en de systematisch en als maar groeiende 'repressie' die een 25-voud aan slachtoffers maakte dan de collaboratie, dient in het licht gesteld.

De laatste aflevering van de reeks Kinderen van de Collaboratie was voor npdata.be het meest opvallende TV-grogramma.

5. De martyrologie van het Guldenboek van de Belgische Weerstand gedigitaliseerd

In het kader van de synchronisatie van slachtofferlijsten werd, na de gepubliceerde lijst van Breendonk en de gedeporteerde joden uit de Dossin-kazerne, nu ook de 'martyrologie', dwz de lijst van overleden verzetsstrijders op datum van 1948 zoals opgenomen in het Guldenboek van de Belgische Weerstand gedigitaliseerd in een exceltabel. De 8.507 namen kunnen nu naar woonplaats, overlijdensoorzaak, plaats van overlijden geklasseerd worden. Uiteraard is deze lijst onvolledig en gaat ze enkel voort op de overlijdens die na een bevraging bij de toenmalige gemeentebesturen werden opgegeven. Dit maakt deze lijst tot een 'administratieve' bron die naast andere bronnen kan gelegd worden. Wat aantal betreft gaat het in onze berekeningen om 1/3 van de dodelijke slachtoffers van het nationaalsocialisme onder de bevolking op basis van verzet, weerstand en gijzeling.

Het is de bedoeling om deze lijst een van de komende maanden te publiceren zodat elkeen toegang heeft tot de vermelde overlijdens in diverse kampen, de doodsoorzaak enz. We zijn er ons ter dege van bewust dat deze lijsten niet foutloos zijn en zeker niet volledig. Dat gaat evenwel niet ten koste van de waarde die ze hebben als bron en stand van zaken op een gegeven ogenblik, erg kort na het einde van de oorlog, terwijl op dat ogenblik ook de processen tegen de collaborateurs nog volop aan de gang waren.

6. Wordt eerste ondertekenaars van de "Oproep voor vrijheid om slachtoffers van het nazisme op zelfgekozen wijze te herdenken in Antwerpen"

Hierbij de oproep van Marcel Zalc, verborgen kind, overlevende en oorlogswees, voorzitter van de Association pour la Mémoire de la Shoah, waarvan ik het Nederlandstalig contactpunt ben, “voor vrijheid om slachtoffers van het nazisme op zelfgekozen wijze te herdenken in Antwerpen”  met de vraag deze oproep initieel mee te ondertekenen. Op 27 januari, dag van Internationale Herinnering aan de Shoah zal deze petitie breed verspreid worden en zal je naam figureren bij de eerste ondertekenaars.

Het gaat er om het verbod van de plaatsing van Struikelstenen/Stolpersteine in Antwerpen, als enige stad naast München, te doorbreken. 22 stenen staan momenteel in wacht in Antwerpen, zowel voor joodse slachtoffers als slachtoffers uit het verzet waaronder Jan De Ridder, een van de 35 Deurnense agenten die hun deportatie niet overleefden en waarvoor trouwens in Deurne op 14/01 een monument wordt ingehuldigd. De plaatsing van een Struikelsteen voor de laatste woonplaats van Jan De Ridder op vraag van een nicht van hem wordt evenwel door de Antwerpse overheden geweigerd.

Vraag is om in een mail aan marcelzalc@gmail.com (langs Doorstuur) of aan info@herinneringmemoire.be (langs een Re) je akkoord te geven met opgave van je voornaam, naam en e-mailadres als eerste ondertekenaar.

Je kan deze oproep ook aan andere bekende(re) mensen doorsturen.

Jan Hertogen, socioloog
0487 335 552
 



Mevrouw, Mijnheer,

Op zaterdag 27 januari eerstkomend is het 74 jaar geleden dat het kamp van Auschwitz bevrijd werd, het is tevens de Internationale Dag voor de Herinnering aan de Shoah.

Bij deze gelegenheid zullen de 7 Struikelstenen die mevrouw Evelyn Fine besteld heeft om ze te plaatsen voor de laatste woonplaats in Antwerpen ter nagedachtenis van 7 familieleden die vermoord werden door de nazi’s (enkel omdat ze jood waren), haar officieel overhandigd worden. Zij zal ze meenemen naar de andere kant van de oceaan waar ze in het Holocaust Museum van Washington in bewaring gegeven worden tot ze hun legitieme plaats in Antwerpen kunnen krijgen.

Inderdaad, samen met München met haar sinistere herinneringen, is Antwerpen de enige stad in Europa die de plaatsing van Struikelstenen weigert. De burgemeester van Antwerpen beroept zich hiervoor op het advies dat hij gevraagd heeft aan de conservatieve joodse gemeenschap in Antwerpen. We kunnen niet aanvaarden dat een religieuze wet opgedrongen wordt aan alle joodse burgers en evenmin aan elke burger wie het ook zij (Struikelstenen worden gemaakt voor alle slachtoffers van het nazisme: gedeporteerd om politieke, raciale, religieuze, seksuele of pathologische redenen). Het is daarom dat we de “Oproep voor vrijheid om slachtoffers van het nazisme op zelfgekozen wijze te herdenken in Antwerpen”  doen waarvan u de tekst hieronder vindt.

Deze oproep zal gepubliceerd worden om te ondertekenen door het publiek op 27 januari 2018. Op dat ogenblik willen we ook een eerste lijst van personaliteiten bekend maken die de oproep reeds ondertekenden.

Wij zijn vereerd wanneer u deze oproep mee wil ondertekenen. Om te ondertekenen vragen we om deze boodschap terug te sturen waarbij u zich ermee akkoord verklaart en voornaam, naam en email-adres opgeeft.
 
Hartelijk dank,
 
Met vriendelijke groet,
   
Marcel Zalc,
Voorzitter van de Vereniging voor de Herinnering aan de Shoah
Verborgen kind, overlevende, oorlogswees.
__________________________________

Oproep voor vrijheid om de slachtoffers van het nazisme
op zelfgekozen wijze te herdenken in Antwerpen

      
Gunter Demnig, een Duitse kunstenaar, maakt Struikelstenen in naam van alle slachtoffers van het nazisme. Hij plaatst deze stenen voor de drempel van de huizen die de slachtoffers bewoonden voor hun arrestatie. Zo wordt eer gebracht aan de slachtoffers, wordt de ideologie van de beulen verworpen en worden ze symbolisch terug thuis gebracht.

Als steunpunt van deze Europese actie in België heeft de Vereniging voor de Herinnering aan de Shoag al mee gezorgd voor de plaatsing van meer dan 250 herinneringsstenen zowel voor weerstanders als voor joden in Luik, Gent, Brussel, Turnhout, Sint-Truiden Mol en Charleroi.

Eén enkele stad verzet zich evenwel hiertegen: Antwerpen. Of dit nu gebeurt om religieuze redenen of omwille van politieke overwegingen, wij kunnen dit niet aanvaarden.

Gedurende de Duitse bezetting van 1940 tot 1944 begingen de Antwerpse gemeentelijke overheden de grootste oorlogsmisdaad uitgevoerd door Belgen. Op 15 augustus 1942 gaven zij aan de politie het bevel om de Duisters te helpen om ongeveer 1.000 joden op te pakken, inbegrepen vrouwen, kinderen en ouderen. Op 28 augustus 1942, verplicht om opnieuw 1.000 joden op te pakken, heeft het Antwerpse politiekorps er 1.150 gearresteerd. Tenslotte, op 11 en 12 september 1942, namen politieagenten deel aan een nieuwe razzia waarbij 1.422 joden werden opgepakt. In de loop van de maand september voerden politieagenten opnieuw de Duitse bevelen uit en hielden zij individueel hier en daar nog joden aan.

Gelukkig gedroegen sommige politieagenten, waaronder deze van het commissariaat van Deurne zich voorbeeldig. Zij verzetten zich tegen de bevelen van de toenmalige burgemeester en kwamen in verzet tegen de nazi’s. Tientallen van hen werden gedeporteerd naar de concentratiekampen. In totaal overleefden 90 Antwerpse politieagenten hun deportatie niet. Ook voor deze agenten uit het verzet weigert de Antwerpse overheid de plaatsing van Struikelstenen.

65% van de Antwerpse joden werden opgepakt en gevangen gezet in Mechelen, vandaar gedeporteerd naar Auschwitz en er vermoord.

Reeds 7 jaar vragen familieleden en vrienden van deze Antwerpse slachtoffers van het nazisme om hen met een herinneringssteen, geplaatst voor hun laatste woonplaats, te eren.

Samen met de Belgische Senaat die op 24/01/2013 unaniem de verantwoordelijkheid van de Belgische staat in de vervolging van de joden erkende, gaan wij ervan uit dat de plicht tot herinnering noodzakelijk is.

In een democratie neemt de herinnering diverse vormen aan. Elkeen moet er volgens zijn cultuur en zijn keuze kunnen aan bijdragen. Niemand mag zich hierin verplicht voelen door welke regel of religieus verbod dan ook.

Het is daarom dat wij van mening zijn dat de Antwerpse burgemeester zich niet mag baseren op een advies van het Forum der Joodse Organisaties tegen de plaatsing van Struikelstenen om alle medeburgers te verplichten zich hieraan te conformeren. Herinneren we er aan dat het Forum geleid wordt door conservatieven. De herinnering aan de Shoah en aan het nazisme mag in geen geval ondergeschikt worden aan religieuze autoriteiten. Bovendien mag de plaatsing van Struikelstenen die de naam van niet-joodse verzetslieden dragen niet onderworpen worden aan welke religieuze autoriteit dan ook.

Wij, mannen en vrouwen van de wetenschap en cultuur, democratische militanten en burgers nodigen de Antwerpse overheden uit om de uitbouw van de herinnering aan de Shoah en aan het verzet tegen het nazisme in al z’n vormen te ondersteunen, inbegrepen de Struikelstenen, het gedegen onderwijs in de geschiedenis van de vervolging van de joden in Antwerpen, de geschiedenis van de verzetsbewegingen in de metropool evenals de geschiedenis van de collaboratie met de nazi’s waaraan de nationalistische bewegingen en de gemeentelijke overheden zich schuldig hebben gemaakt.

7. In de Brusselse archieven bevind zich een rijkdom aan informatie over WO2.

Van het zo bekende ITS Arolsen met 80 miljoen documenten is een volledige kopie beschikbaar in het Rijksarchief, een mail volstaat om te melden dat men op bezoek komt. Niet te vergeten Mevr. Dorlodot die na de oorlog duizenden documenten ter plaatse is gaan verzamelen en ze aan het rode Kruis heeft overgemaakt, zij ligt mee aan de basis van dit uitzonderlijk gedocumenteerd bestand dat nu in Brussel ter beschikking ligt maar slechts enkele bezoeken per jaar mag genieten.

Ben ingeschreven op de Zwangsarbeitersliste van Duitsland, opgezet door Mr. Bremberger van Berlijn. Op 05/08/2017 meldt hij het bestaan van Die Brüsseler Akten, te raadplegen op http://www.historisches-centrum.de/zwangsarbeit/edition/archivbericht_bruessel.html). Het betreft een korte inventaris opgemaakt door Joachim Schröder "bei einem Forschungsaufenthalt im Archiv des Service des Victimes de la Guerre im Ministère de la Santé Publique in Brüssel konnten sehr wichtige, den Zwangsarbeitereinsatz in Düsseldorf betreffende Dokumente aufgefunden werden". Hij spreekt over de slechte staat van de documenten, de noodzaak ze op microfilm vast te leggen en de gelden die dienen vrijgemaakt om dit te realiseren.

Het zijn niet de enige documenten die op onderzoek en digitalisering wachten. Is er bv geen nominatieve lijst van alle dossiers bij de Dienst Oorlogsslachtoffers, zodat minsten op naam (geboortedatum en plaats) kan nagegaan wie een aanvraag tot erkenning als politieke gevangene of nabestaande heeft ingediend.

Wat gebeurt er met de nog altijd niet geordende dossiers bij de dienst Wargraves in de Kunstlaan? enz.

Kan er geen centrum opgericht dat een begin kan maken aan het verzamelen, coördineren, toegankelijk maken en opsporen van alle nog niet geregistreerd archiefmateriaal...

Ten slotte nog de link naar Volume 1 en 2 van de Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933—1945, https://www.ushmm.org/research/publications/encyclopedia-camps-ghettos/volumes-i-and-ii-available-online
  
8. Twee seminaries: Historisch-politieke vorming en Psychosociale vragen - Keulen

Op 11 en 12 april en 7 en 8 juni 2017 worden Werkgroepen gevormd rond de aanbreng van nabestaanden van politieke gevangen en hun betrokkenheid in de vormingsarbeid en over de psychosociale vragen van slachtoffers van het nationaalsocialisme. Er wordt een oproep gedaan om papers binnen te sturen. De resultaten van deze werkgroepen zullen in de herfst van 2018 voorgesteld worden. Voor verdere info zie Forschund und Projekte in het interessante Gedenkstätte-Forum op http://www.gedenkstaettenforum.de/.

9. Seminarie: "Weer het vergeten - Decentrale herinnering in Niedersachsen en zijn netwerken"

Van 16 tot 18 februari gaat het jaarlijkse, of is het het tweejaarlijkse seminarie door waarin Esterwegen de drijvende kracht is. Het betreft een samenwerking tussen de Interessengemeinschaft niedersächsischer Gedenkstätten und Initiativen zur Erinnerung an die NS-Verbrechen.

Voor het volledige programma zie Flyer Seminarie te Papenburg

10. Vernieuwing Musea Gedenkstätte Wolfenbüttel, Brandenburg en Dortmund

In 2018 zullen allicht de vernieuwde Gedenkstätte van Wolfenbûttel, Brandenburg-Görden en Dortmund geopend worden. Wie hierover informatie verkrijgt, evenals bij vernieuwing of belangrijke studiedagen in andere sites, graag een seintje aan herinneringmemoire die elkeen zal op de hoogte brengen.

11. Geef activiteiten, verslagen, artikels, mededelingen, meningen enz door aan info@herinneringmemoire.be

Met vriendelijke groeten en beste wensen voor 2018,

Lia Hermans en Jan Hertogen, medewerkers
www.herinneringmemoire.be
info@herinneringmemoire.be