Bericht nr 15 -  27 maart 2018
Herinneringmemoire.be voor slachtoffers van het nationaalsocialisme

Lees het Bericht nr. 15 on-line

 
Aan de Vriendenkring/Amicale Sonnenburg
Aan verenigingen, belanghebbenden en al wie begaan is met herinnering/herdenken

Inhoud:

1. Kracht/l'Effort nr. 1/2018: volledig te lezen in het Nederlands en het Frans op herinneringmemoire.be
2. Opendeurdag Politiemuseum Wommelgem: herinnering aan Deurnese agenten verankerd
3. Seminarie Lebensborn: een Franstalige en Duitstalige versie van herinneringmemoire.be
4. Schrijf in voor het seminarie ITS Bad Arolsen, 3 dagen, vervoer en hotelkost inbegrepen
5. Voor de zomer Struikelstenen in Antwerpen?
6. Update 02/2018 Herinneringsmomenten naar datum en naar plaats
7. Herdenking Dora-Blankenburg/Sarau op 30/04/2018 in Scherpenheuvel
8. Theatervoorstelling ‘Moeder, we zullen goed voor elkaar zorgen!
9. Samenkomst Vriendenkringen op uitnodiging NCPGR van 26/10/2018, nota Sonnneburg
_________________________________________________

1. Kracht/l'Effort nr. 1/2018 - Kracht/L'Effort nr. 1/2018 on-line

Het nummer 1 van 2018, Januari, Februari, Maart van Kracht/L'Effort is enkele dagen oud. Een gelegenheid om het ongevraagd toegankelijk te maken voor elke geïnteresseerde, met een format om zoals men wil vlot van de Nederlandstalige naar de Franstalige versie te gaan en dit op het niveau van elk artikel dus volledig te lezen op www.herinneringmemoire.be.

Inhoud met rechtstreekse linken naar het artikel, of lees Kracht/L'Effort rechtstreeks on-line:

Herinneringmemoire.be geeft aan het Dora-bulletin en Nooitmeer/Plusjamais dezelfde mogelijkheid om, in afwachting van andere keuzes en het opzetten van websites, van hun tijdschrift een on-line archief toegankelijk te maken voor een ruimer publiek, zie een proefopzet Dora-bulletin 2015/3 en Nooitmeer/Plusjamais 2015/2 zoals trouwens ook al voor Kracht/L'Effort nr. 3/2016 was gemaakt.

2. Open deurdag Politiemuseum Wommelgem:  - Boven

Na de inhuldiging van het Herinneringsmonument aan de deportatie van 43 Deurnese agenten omwille van verzetsactiviteiten, en waarvan er maar 8 levend uit de kampen zijn teruggekeerd was een uitnodiging van Leo Verholen voldoende om naar een open deur dag van het politiemuseum in Wommelgem te gaan en kennis te maken met de wijze waarop de herinnering aan deze verzetsdaden van een belangrijk deel van het Antwerpse politiekorps vorm gekregen heeft.

Een impressie van het bezoek aan het politiemuseum in Fort 2 in Wommelgem.

Opening museum: elke laatste zaterdag van de maand, om er naar toe te gaan: Wommelgem Fort II straat, parkeren op parking nr 2 en niet de parking gebruiken dewelke gelegen is tegen het voetbalveld. Dan te voet de brug over de tunnel door en volg de bewijzering Politiemuseum.

3. Seminarie Lebensborn in Wégimont - zie Lebensborn  - Boven

Op initiatief van de Territoires de Mémoire, de VVN-BdA Aachen (l'Association des victimes du régime nazi et Fédération des Anti-Fascistes) - en La Raison, cercle de libre pensée de Spa werd op 4 maart 2018 in het provinciaal domein van Wégimont een seminarie gehouden met drie eminente sprekers en dit op de plaats waar Lebensborn gestalte gekregen heeft in België.

1. Prof. Dr. Georg Lilienthal, oud directeur van het Herinneringsoord Hadamar (een NS Euthanasiecentrum)
2. Boris Thiolay, redacteur van Franse tijdschrift 'L'express", woonplaats Parijs
3. Astrid Eggers (Aix), slachtoffer en tijdsgetuige als Lebensbornkind.

Lebensborn was een nazi-organisatie onder leiding van Himmler om het aandeel Arische kinderen te verhogen, meer speciaal in de bezette gebieden wanneer ze beantwoorden aan de Arische criteria. Tussen de zomer 1943 en augustus 1944 werd het kasteel van Wégimont omgedoopt tot Home des Ardennes en functioneerde het als moederhuis in het kader van het programma Lebensborn.

Een volledig verslag van alle toespraken in het Duits en in het Frans is opgemaakt door herinneringmemoire.be. en bij herinneringmemoire.be ondergracht: hier bij de link naar het Verslag Levensborn in de Duitstalige versie en Lebensborn in Franstalige versie.

In Vlaanderen bevond zich ook een 'moederhuis' voor kinderen van NSDAP-kaderleden, zie het artikel van Yves Louis in de Artsenkrant, een artikel in De Standaard en een verslag van Canvas

4. Schrijf in voor het seminarie ITS Bad Arolsen  - Boven

ITS Bad Arolsen (International Tracing Service), met een volledige en toegankelijke kopie in het Rijksarchief in Brussel, is een begrip voor elkeen die opzoekingswerk doet over personen, kampen, gebeurtenissen in WO 2. Mede door de Belgsiche mevrouw Dorlodot werden na het beëindigen van de oorlog tienduizenden documenten verzameld die nabestaanden op het spoor konden brengen van hun (verdwenen) familie of die overlevenden een beeld konden geven van welke weg zij waren gegaan in het NS-systeem.

Het Seminarie gaat door van 25 tot 27 juni in Bad Arolsen. Men kan er de meer dan 30 miljoen bestanden leren kennen en opzoeken, ze onderzoeken en gebruiken in de herinnerings- en gedenkarbeid. Men dient wel een gemotiveerde aanvraag n te dienen en op die basis zullen kandidaten geselecteerd worden. De deelnemers worden drie dagen gratis ondergracht in een hotel met inbegrip van alle maaltijden en de vervoerskosten met de trein worden terugbetaald.

Voor alle verdere inlichtingen zie Seminarie ITS-Bad Arolsen 25-27/06/2018.

5. Voor de zomer Struikerstenen in Antwerpen? - Boven

Struikelstenen in Antwerpen, of het niet mogen plaatsen ervan, zijn een nationaal thema geworden. Een petitie van de AMS - Association pour la Mémoire de la Shoah, Vereniging voor de Herinnering aan de Shoah - werd massaal ondertekend. Er was de opinie van Marcel Sel, aanwezig op de persconferentie van de AMS in Antwerpen naar aanleiding van het ophalen van de 7 Struikelstenen voor haar familieleden door Evelyn Fine om ze in Washington DC in wacht te zetten. Er is ook de publicatie van het boek over Anna Rutzky, een uiterst getalenteerde pianiste van het Antwerpse conservatorium, een muziekprijs werd naar haar vernoemd in de zeventiger en tachtiger jaren, zie La biographie d'Annie Rutzky, 1970 door Buyssens Marie-Thérèse. Ook het plaatsen van twee 'illegale' struikelstenen in Antwerpen - we zullen ze niet weghalen, dixit De Wever, ze dan maar allemaal best illegaal plaatsen? - is één van de elementen die de publieke opinie beroeren.

Maar op 27 april 2018 zal de door de gemeenteraad ingestelde adviescommissie haar besluiten aan de gemeenteraad en aan De Wever overmaken, inbegrepen het recht voor elke burger om zelf te kiezen op welke hij de herinnering aan z'n familie, vrienden, of medestrijders vorm geeft, daar kan men toch van uitgaan.

De NCPGR heeft in Wallonië zes stenen voor verzetsstrijden ingemetseld voor hun laatste woonplaats: zie
Struikelstenen, toespraken Guy Derasse, Nationale Ondervoorzitter, Léon Birlek, Verborgen kind en                Marcel Zalc, voorzitter van de AMS.

Er zijn besprekingen aan de gang tussen de NCPGR en de AMS-VHS om nog meer verzetsmensen en slachtoffers van het nationaalsocialisme langs Struikelstenen in herinnering te brengen. Met een positief advies vanwege de Gemeentelijke adviescommissie Herinnering/Herdenken in Antwerpen zou dit al voor de zomer ook in Antwerpen kunnen gebeuren.

6. Update 02/2018 Herinneringsmomenten, zie Herinneringsmomenten 2018 naar datum, naar plaats

7. Herdenking Dora Blankenburg/Sarau - 30/04/2018 - zie Uitnodiging  - Boven

Herinneringmemoire.be heeft een werkbezoek afgelegd in Kaltenkirchen, in het museum van Gerhard Hoch die voor het eerst Albert van Hoey geïnterviewd heeft, in Ahrensbök met een bezoek aan het museum en ontvangst door Frau Klatt, aan het Gut Glasau in Sarau met ontvangst door Herr von Hoff, aan Neu Glasau waar het Gut Schmidt gelegen was, aan de de schuur van Siblin en ook in Süsel. Verslag volgt nog.

Intussen kan ook de lijst van de 832 overlevenden die met de Magdalena en de Lillie Mathiesen naar Trelleborg zijn kunnen ontsnappen op 30/04/2018 in het ITS Brussel geconsulteerd worden, zie Titelbladzijde lijst Trelleborg.. 240 Belgen worden in deze lijst vernoemd, allicht ook de vrouwen van Ravensbrück die met de Witte bussen van Ravensbrück naar de Lillie Mathiessen zijn vervoerd. Ook joodse gevangenen uit Fürstengrube die samen met die van Blankenburg Klosterwerke de laatste etappe van de dodenmars vanaf Maagdenburg hebben afgelegd en op het Gut Schmidt werden ondergebracht, zullen op deze passagierslijsten voorkomen. Wie interesse heeft om deze lijsten mee op te vragen en te onderzoeken kan dit melden.

8. Theatervoorstelling ‘Moeder, we zullen goed voor elkaar zorgen! - zie Uitnodiging  - Boven

Juli 1943. Tijdens de tweede wereldoorlog eist de Duitse bezetter ook in Geluwe jonge mannen op om in Duitsland te gaan werken. De drie broers Daniël, Gilbert en Marcel Durnez vluchten naar Frankrijk. Ze beloven hun moeder goed voor elkaar te zorgen.

18 mei 1945. Alleen Marcel komt weer thuis. Waarom zijn broers niet mee waren, dat durfde hij zijn moeder niet vertellen. Maar via een brief die een paar dagen later dan hijzelf arriveerde, komt moeder het toch te weten. Marcels zoon Yves vertelt over de lotgevallen van de drie broers : hun vlucht naar Frankrijk, hoe ze verraden werden en vervolgens gedeporteerd naar Auschwitz, Buchenwald en uiteindelijk Flossenbürg.

Dit verteltheater is gebaseerd op het boek “Ik was 18 in ‘44”, een biografie van Marcel Durnez. Het wordt gebracht met passende beelden en muziek.

9. Samenkomst Vriendenkringen der concentratiekampen en de NCPGR van 26/10/2017  - Boven
 
Al een tijdje geleden maar op 26/10/2017 is een samenkomst doorgegaan van de Vriendenkringen der concentratiekampen op uitnodiging van de NCPGR. De vriendenkringen kunnen lid worden van de NCPGR met beperkte bevoegdheden. De Vriendenkring Sonnenburg, Esterwegen/NN en het Kamp van Vught zijn hier al op ingegaan. Op de samenkomst zelf waren naast deze verenigingen ook nog de Vriendenkringen Buchenwald, Dora en enkele andere aanwezig. Een verslag zou opgemaakt worden maar dit is vooralsnog nog niet toegekomen.
 
Het doel bestond erin om "over de toekomst van onze respectieve verenigingen van gedachten te wisselen en synergieën die zouden kunnen worden uitgewerkt te onderzoeken". In voorbereiding op deze bespreking heeft de Vriendenkring Sonnenburg volgende aanbreng gedaan op basis van hiernavolgende nota:
 
"Brussel, 26 oktober 2017, 14h 30
NCPGR, Hobbemastraat 8, 1000 Brussel

Betreft: samenkomst Vriendenkringen der concentratiekampen en de NCPGR van 26/10/2017 met als doel over de toekomst van onze respectieve verenigingen van gedachten te wisselen en synergieën die zouden kunnen worden uitgewerkt te onderzoeken

Enkele gedachten en mogelijke synergiën vanuit de Vriendenkring Sonnenburg.

1. Archiefvorming vanuit personen en verenigingen met documentatie en door de jaren heen bijgehouden archieven: inventarisatie (waar, wie) en mogelijke afspraak mbt toelevering aan het Cegessoma, nu, samen met de Dienst Oorlogsslachtoffers, deel van het Rijksarchief.

2. In kaart brengen van alle herdenkings- en herinneringsmomenten en –plechtigheden in België en in Europa voor Belgische slachtoffers van het nationaalsocialisme en dit permanent en geactualiseerd toegankelijk maken op het internet

3. Opwaardering, samenbrengen en documenteren van lijsten van slachtoffers van het nationaalsocialisme zoals deze van Praats, De Meester, het register Dossin en Breeendonk, bestand Hugo Mertens, de lijst van Dimitri Roden (geëxecuteerden in België), de lijst Jonca (Geëxecuteerden in Duitsland), het Gulden boek van het verzet, lijst Schietbaan en andere lijsten van Verenigingen (Malbecq en Wolfenbüttel)) enz. Hierbij dient de aandacht uit te gaan naar zowel concentratiekampen, gevangenissen, uitroeingskampen, dodenmarsen, incidentele gebeurtenissen zoals de Cap Arcona, het bombardement van Nordhausen enz…

4. Opvolging onderzoekswerk, vernieuwing en nieuwe musea (oa opening hernieuwing musea zoals Wolfenbüttel, Dortmund), open komen van nieuwe archieven met info en documentatie over Belgen in Duitsland en andere landen, o.a. lijst Esterwegen. Hierbij inbegrepen grote internationale onderzoeksprojecten waar amper iets over geweten is en waar diverse universiteiten in zijn betrokken. Opzetten van een infokanaal waar al deze info vlot naar elke andere ter beschikking komt.

5. Aanspreken Buitenlandse Zaken over diplomatieke aanwezigheid van België bij buitenlandse herdenkingen. Meteen nagaan welke budgetten eventueel kunnen vrijgemaakt voor onderzoek en aanwezig stellen van herinnering van slachtoffers die meestal in het buitenland gevallen zijn.

6. Ontwikkelen van een dynamiek/netwerk tussen de meestal fragmentaire museale verwerking van de herinnering aan verzet, deportatie, gevangenschap en slachtofferschap onder het nationaalsocialisme. We denken hier aan Het nationaal monument van Breendonk, het Museum van het Verzet in Anderlecht, Meensel-Kiezegem, Vinkt, De Zwarte Hand, Citadel van Huy, en vele andere kleinere en soms onderkomen initiatieven. Dit netwerk kan mede de basis vormen voor een nationaal initiatief van Herdenking en museale verwerking van Verzet en slachtofferschap, zoals in Dossin voor de joodse slachtoffers gebeurd is.

7. Vraag tot aanwezigheid in de Antwerpse adviesgroep voor Herdenking en Herinnering (zie bijlage).

8. Vragen naar opvolging initiatieven Vriendenkring Buchenwald: Ronde Tafel begin 2016, Samenkomst Vriendenkringen begin 2017. Wat is de verhouding tot dit initiatief van het NCPGR. Wat met de verschillende andere verenigingen (Flossenburg, Ravensbrück, Wolfenbüttel, Gross Roosen, Zwarte Hand, Vinkt, Meensel-Kiezegem, Moen, Leopoldsburg, Hechtel, de 15 van München? Wederzijds ondersteunen ondermeer bv dit van Moen dat bij de herdenking van de 15 van München alle ter dood gebrachte Belgen in Duitsland wil betrekken, enz. Uitnodiging burgemeesters Duitsland  bij Belgische herdenkingen zoals deze van Flossenburg in 2016, enz.

 9. Mogelijke opmaak van een Europees Herinneringsproject  met inbreng van subsidies tot 100.000€ vanuit het Europees Sociaal fonds. Aanvraag in te dienen voor 1 maart 2018 voor het programma dat loopt tot 2019. Ondersteuning door Belgische Europese administratie mogelijk.

10. Reactie op het boek Herinneringseducatie Vroeger gaat nooit over van 2017, waarin geen sprake is van de NCPGR en de vriendenkringen?

Namens de Vriendenkring Sonnenburg,
Lia Hermans en Jan Hertogen, medewerkers"

Over de resultaten van de besprekingen en de conclusies, zie het verslag dat door de NCPGR in het vooruitzicht werd gesteld.

Met vriendelijke groeten,
 
Lia Hermans en Jan Hertogen, medewerkers   - Boven
www.herinneringmemoire.be
info@herinneringmemoire.be